Sigara dumanındaki maddeler
Sigara dumanında 7.000'den fazla kimyasal bileşik bulunuyor; bunların en az 69'u kanserojen olarak sınıflandırılmış durumda. Aşağıdaki liste tamamı değil — adını duyduğunda bir yeri hatırlatanlar.
- AsetonOje çıkarıcının ana maddesi.
- AmonyakCam temizleyicideki keskin kokulu madde.
- ArsenikFare zehirlerinin klasik etken maddesi.
- KadmiyumŞarj edilebilir pillerin içindeki metal.
- Polonyum-210Radyoaktif bir element. Evet, dumanda var.
- FormaldehitAnatomi laboratuvarlarındaki koruma sıvısı.
- Karbon monoksitEgzozdan çıkan renksiz, kokusuz gaz.
- Hidrojen siyanürBöcek ilacı olarak kullanılan gaz.
- BenzenBenzin istasyonunda duyduğun o koku.
- BütanÇakmağın içindeki gaz.
- ToluenTinerin ve bazı yapıştırıcıların içindeki çözücü.
- KurşunEski boyalardan yasaklanan ağır metal.
- NaftalinDolaplardaki güve topunun kokusu.
- Benzo[a]pirenMangalda yanan etin dumanındaki madde.
- NikotinBir zamanlar tarım ilacı olarak satılıyordu.
- KatranYolu kaplayan asfaltla aynı aileden.
- AsetaldehitAkşamdan kalmalığın sorumlusu olan madde.
- AkroleinYağ tavada yanınca çıkan o boğucu duman.
- MetanolYarış arabalarında yakıt olarak kullanılan alkol.
- Tütüne özgü nitrozaminlerYalnızca tütünde bulunan bileşen ailesi.
- Krom (VI)Metal kaplama atölyelerindeki parlatma maddesi.
- NikelUcuz takılarda alerji yapan metal.
- 1,3-BütadienSentetik lastiğin hammaddesi.
- Vinil klorürPVC boruların yapıldığı gaz.
- StirenStraforun ham maddesi.
- FenolHastane dezenfektanlarının atası.
- HidrokinonCilt lekesi kremlerindeki beyazlatıcı.
- PiridinO 'sigara kokusu' dediğin şeyin büyük kısmı.
- Etilen oksitAmeliyat aletlerini sterilize eden gaz.
- 4-AminobifenilBoya sanayisinde yasaklanan ilk maddelerden.
- KobaltTelefon bataryasındaki metal.
- KrotonaldehitBağışıklık hücrelerini yavaşlatan bileşen.
- KatekolSaç boyalarındaki koyulaştırıcı.
- FuranKonserve yiyeceklerde de aranan madde.
- KinolinKömür katranından çıkarılan bileşik.
- CıvaEski termometrelerdeki gümüş sıvı.
- İzoprenDoğal kauçuğun yapıtaşı.
- BerilyumUzay ve nükleer sanayinin özel metali.
- Nitrik oksitDamarları gevşeten, sonra yoran gaz.
- Üretan (etil karbamat)Fermente içeceklerde izlenen bileşik.
- AkrilamitKızarmış patatesin kahverengi kısmında oluşan madde.
- AkrilonitrilAkrilik kazakların elyaf hammaddesi.
- AsetamitPlastiği yumuşatmak için kullanılan madde.
- Aflatoksin B1Küflenmiş fındıktaki toksin.
- 2-AminonaftalenMesane kanseri yüzünden sanayiden çıkarıldı.
- 1-AminonaftalenKardeşi yasaklandı, bu kaldı.
- AnabazinNikotinin daha az bilinen kardeşi.
- NornikotinNikotinin vücutta dönüştüğü ara madde.
- o-AnisidinKumaş boyalarının ara maddesi.
- KumarinTarçına kokusunu veren madde — gıdada yasaklandı.
- Kafeik asitKahvede de var — ama dozu mesele.
- KrezollerKatranlı sabunun o keskin kokusu.
- Klorlu dioksinler ve furanlarÇöp yakma tesislerinin denetlendiği madde.
- 2,6-DimetilanilinDiş hekimi anestezisinin akrabası.
- KrizenAsfalt dumanındaki halkalı bileşik.
- Bugünün kimyasalıBenz[a]antrasenMangalda kömüre damlayan yağın dumanında.
- Benzo[b]florantenDizel egzozunun izini taşıyan madde.
- Benzo[k]florantenUltraviyole altında parlayan bir PAH.
- BenzofuranKumarin kokusunun kimyasal akrabası.
- NNKYalnızca tütünde bulunan kanserojen.
- NNNNornikotinin kurutma sırasında dönüştüğü madde.
- NDMAİlaç geri çağırmalarının sebebi olan madde.
- NDEALaboratuvarda karaciğer hasarı modeli olarak kullanılıyor.
- NDELAKozmetikte yasaklanan bulaşan.
- NMEAİşlenmiş ette izlenen nitrozamin ailesinden.
- NMORKauçuk fabrikalarının havasında ölçülüyor.
- NPIPKarabiberin de akrabası olan halkadan doğuyor.
- NPYRKızartılmış pastırmada aranan madde.
- NSARVücutta da oluşabilen nitrozamin.
- NitrobenzenBadem kokan ama badem olmayan sıvı.
- NitrometanDrag yarışı motorlarının yakıtı.
- 2-NitropropanMatbaa mürekkebinin çözücüsü.
- HidrazinUydu iticilerinin yakıtı.
- Metil etil ketonKontakt yapıştırıcının kokusu.
- PropiyonaldehitPlastik ve parfüm sanayisinin ara maddesi.
- Propilen oksitBaharat sterilizasyonunda kullanılıyor.
- Vinil asetatAhşap tutkalının hammaddesi.
- EtilbenzenBenzin deposunun kokusundaki bileşen.
- SelenyumAz olunca eksiklik, çok olunca zehir.
- Uranyum-238Radyoaktif ama yavaş: yarılanma ömrü 4,5 milyar yıl.
- Uranyum-235Nükleer santrallerin yakıt izotopu.
- İndeno[1,2,3-cd]pirenHava kalitesi raporlarında adı geçen PAH.
- Dibenz[a,h]antrasenBenzo[a]pirenden bile aktif olan akrabası.
- Dibenzo[a,l]pirenÖlçülen en güçlü PAH kanserojenlerinden.
- Dibenzo[a,e]pirenAynı ailenin daha sessiz üyesi.
- Siklopenta[c,d]pirenOtomobil egzozunun imzası.
- Benzo[c]fenantrenKıvrımlı yapısı DNA'ya farklı tutunuyor.
- Benz[j]aseantrilenYalnız yanma araştırmalarında karşılaşılan bileşik.
- 5-MetilkrizenTek bir metil grubu her şeyi değiştiriyor.
- PhIPKızarmış etin yüzeyinde en bol bulunan madde.
- IQKızartma kokusunun kimyasal yan ürünü.
- Trp-P-1Bir aminoasidin yanmasından doğuyor.
- Glu-P-1Umami tadının kaynağı yanınca oluşuyor.
- A-α-CProtein yanınca ortaya çıkan halka.
Bu liste neden var?
Rakam soyut kalıyor. "7.000 kimyasal" cümlesi kimseyi durdurmuyor, çünkü hiçbir şey canlandırmıyor. Ama oje çıkarıcı, güve topu, çakmak gazı — bunların hepsinin bir görüntüsü var. Bu sayfanın işi listeyi ezberletmek değil, dumanı somutlaştırmak.
Kaynak: Maddeler ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nin (FDA) tütün ürünlerindeki zararlı ve potansiyel zararlı bileşenler listesinden seçildi. Kanserojen sınıflandırmaları Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı'na (IARC) aittir.