Sigara dumanındaki maddeler
Sigara dumanında 7.000'den fazla kimyasal bileşik bulunuyor; bunların en az 69'u kanserojen olarak sınıflandırılmış durumda. Aşağıdaki liste tamamı değil — adını duyduğunda bir yeri hatırlatanlar.
- AsetonOje çıkarıcının ana maddesi.
- AmonyakCam temizleyicideki keskin kokulu madde.
- ArsenikBir zamanların klasik fare zehiri.
- KadmiyumNikel-kadmiyum pillerin içindeki metal.
- Polonyum-210Radyoaktif bir element. Evet, dumanda var.
- FormaldehitAnatomi laboratuvarlarındaki koruma sıvısı.
- Karbon monoksitEgzozdan çıkan renksiz, kokusuz gaz.
- Hidrojen siyanürBöcek ilacı olarak kullanılan gaz.
- BenzenBenzin istasyonunda duyduğun o koku.
- BütanÇakmağın içindeki gaz.
- ToluenTinerin ve bazı yapıştırıcıların içindeki çözücü.
- KurşunEski boyalardan yasaklanan ağır metal.
- NaftalinDolaplardaki güve topunun kokusu.
- Benzo[a]pirenMangalda yanan etin dumanındaki madde.
- NikotinBir zamanlar tarım ilacı olarak satılıyordu.
- KatranTek bir madde değil — dumandaki her şeyin toplamı.
- AsetaldehitAkşamdan kalmalığın sorumlusu olan madde.
- AkroleinYağ tavada yanınca çıkan o boğucu duman.
- MetanolYarış arabalarında yakıt olarak kullanılan alkol.
- Tütüne özgü nitrozaminlerYalnızca tütünde bulunan bileşen ailesi.
- Krom (VI)Metal kaplama atölyelerindeki parlatma maddesi.
- NikelUcuz takılarda alerji yapan metal.
- 1,3-BütadienSentetik lastiğin hammaddesi.
- Vinil klorürPVC boruların yapıldığı gaz.
- StirenStraforun ham maddesi.
- FenolHastane dezenfektanlarının atası.
- HidrokinonCilt lekesi kremlerindeki beyazlatıcı.
- PiridinO 'sigara kokusu' dediğin şeyin büyük kısmı.
- Etilen oksitAmeliyat aletlerini sterilize eden gaz.
- 4-AminobifenilBoya sanayisinde yasaklanan ilk maddelerden.
- KobaltTelefon bataryasındaki metal.
- KrotonaldehitBağışıklık hücrelerini yavaşlatan bileşen.
- KatekolSaç boyalarındaki koyulaştırıcı.
- FuranKonserve yiyeceklerde de aranan madde.
- KinolinKömür katranından çıkarılan bileşik.
- CıvaEski termometrelerdeki gümüş sıvı.
- İzoprenDoğal kauçuğun yapıtaşı.
- BerilyumUzay ve nükleer sanayinin özel metali.
- Nitrik oksitDamarları gevşeten, sonra yoran gaz.
- Üretan (etil karbamat)Fermente içeceklerde izlenen bileşik.
- AkrilamitKızarmış patatesin kahverengi kısmında oluşan madde.
- AkrilonitrilAkrilik kazakların elyaf hammaddesi.
- AsetamitPlastiği yumuşatmak için kullanılan madde.
- Aflatoksin B1Küflenmiş fındıktaki toksin.
- 2-AminonaftalenMesane kanseri yüzünden sanayiden çıkarıldı.
- 1-AminonaftalenKardeşi yasaklandı, bu kaldı.
- AnabazinNikotinin daha az bilinen kardeşi.
- NornikotinNikotinin vücutta dönüştüğü ara madde.
- o-AnisidinKumaş boyalarının ara maddesi.
- KumarinTonka fasulyesindeki saman-vanilya kokusu — gıdada yasaklandı.
- Kafeik asitKahvede de var — ama dozu mesele.
- KrezollerKatranlı sabunun o keskin kokusu.
- Klorlu dioksinler ve furanlarÇöp yakma tesislerinin denetlendiği madde.
- 2,6-DimetilanilinDiş hekimi anestezisinin akrabası.
- KrizenAsfalt dumanındaki halkalı bileşik.
- Benz[a]antrasenMangalda kömüre damlayan yağın dumanında.
- Benzo[b]florantenDizel egzozunun izini taşıyan madde.
- Benzo[k]florantenUltraviyole altında parlayan bir PAH.
- BenzofuranKömür katranından çıkan bir bileşik.
- NNKYalnızca tütünde bulunan kanserojen.
- NNNNornikotinin kurutma sırasında dönüştüğü madde.
- NDMAİlaç geri çağırmalarının sebebi olan madde.
- NDEALaboratuvarda karaciğer hasarı modeli olarak kullanılıyor.
- NDELAKozmetikte yasaklanan bulaşan.
- NMEAİşlenmiş ette izlenen nitrozamin ailesinden.
- NMORKauçuk fabrikalarının havasında ölçülüyor.
- NPIPKarabiberin de akrabası olan halkadan doğuyor.
- NPYRKızartılmış pastırmada aranan madde.
- NSARVücutta da oluşabilen nitrozamin.
- NitrobenzenBadem kokan ama badem olmayan sıvı.
- NitrometanDrag yarışı motorlarının yakıtı.
- 2-NitropropanMatbaa mürekkebinin çözücüsü.
- HidrazinUydu iticilerinin yakıtı.
- Metil etil ketonKontakt yapıştırıcının kokusu.
- PropiyonaldehitPlastik ve parfüm sanayisinin ara maddesi.
- Propilen oksitBaharat sterilizasyonunda kullanılıyor.
- Vinil asetatAhşap tutkalının hammaddesi.
- EtilbenzenBenzin deposunun kokusundaki bileşen.
- SelenyumAz olunca eksiklik, çok olunca zehir.
- Uranyum-238Radyoaktif ama yavaş: yarılanma ömrü 4,5 milyar yıl.
- Uranyum-235Nükleer santrallerin yakıt izotopu.
- İndeno[1,2,3-cd]pirenHava kalitesi raporlarında adı geçen PAH.
- Dibenz[a,h]antrasenBenzo[a]pirenden bile aktif olan akrabası.
- Dibenzo[a,l]pirenÖlçülen en güçlü PAH kanserojenlerinden.
- Dibenzo[a,e]pirenAynı ailenin daha sessiz üyesi.
- Siklopenta[c,d]pirenOtomobil egzozunun imzası.
- Benzo[c]fenantrenKıvrımlı yapısı DNA'ya farklı tutunuyor.
- Benz[j]aseantrilenYalnız yanma araştırmalarında karşılaşılan bileşik.
- 5-MetilkrizenTek bir metil grubu her şeyi değiştiriyor.
- PhIPKızarmış etin yüzeyinde en bol bulunan madde.
- Bugünün kimyasalıIQKızartma kokusunun kimyasal yan ürünü.
- Trp-P-1Bir aminoasidin yanmasından doğuyor.
- Glu-P-1Umami tadının kaynağı yanınca oluşuyor.
- A-α-CProtein yanınca ortaya çıkan halka.
- DiasetilPatlamış mısıra tereyağı tadını veren madde.
- Asetil propiyonilDiasetilin yerine geçen madde — aynı kaygıyla.
- Propilen glikolSis makinesinin ve e-likidin taşıyıcısı.
- GliserolSabundaki ve pastadaki tatlı şurup.
- GlisidolIsıtılan yağların yanında anılan bileşik.
Bu liste neden var?
Rakam soyut kalıyor. "7.000 kimyasal" cümlesi kimseyi durdurmuyor, çünkü hiçbir şey canlandırmıyor. Ama oje çıkarıcı, güve topu, çakmak gazı — bunların hepsinin bir görüntüsü var. Bu sayfanın işi listeyi ezberletmek değil, dumanı somutlaştırmak.
Kaynak: Maddeler üç kaynaktan geliyor: ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nin (FDA) tütün ürünlerindeki zararlı ve potansiyel olarak zararlı bileşenler listesi, Dünya Sağlık Örgütü ve ABD Surgeon General raporları. Kanserojen sınıflandırmaları Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı'ndan (IARC). Her kartın kendi kaynağı kartın altında yazılı.